„Ostatni strzał demokracji”: rząd Merza wobec wyborów krajowych

Źródło: Deutschlandtrend — Tagesschau, 06.08.2026

Pomimo ekstremalnego lata, z rekordowymi temperaturami 41,8 °C w czerwcu, ekstremalnymi suszami i niszczycielskimi pożarami, kanclerz Merz przedłużył wakacje letnie. Rezultatem było ogłuszające milczenie w momencie, gdy obywatele oczekiwali przywództwa i jasnych słów.

Już przed latem dokonał reorganizacji rządu, przebudowy gabinetu, która w wielu kręgach wywołała zdumienie lub odrzucenie. Szczególnie zwrócono uwagę na dymisję federalnego ministra transportu, postrzeganą jako akt politycznego dyletantyzmu. Oczekiwane przez szerokie kręgi społeczne zmiany na szczeblu ministerstwa gospodarki – zwłaszcza po tym ekstremalnym lecie – nie nastąpiły. A to pomimo, że polityka prowadzona przez minister Reiche, wspierana przez lobby paliw kopalnych, jest w jej działalności jawnie widoczna. Polityka, która napędza zjawiska meteorologiczne, powoduje poważne straty w niemieckiej gospodarce wskutek fal upałów i niskiego stanu wód, a także sprzyja imigracji z regionów gospodarczo słabszych i jeszcze bardziej narażonych na ekstremalne zjawiska. To w końcu ta sama polityka, która podsycają lęki wyborców AfD.

Również wielkie reformy zapowiadane w celu wzmocnienia gospodarki, przy bliższym przyjrzeniu się, okazują się jedynie „drobnymi reformami”. Przykładem jest planowana reforma podatku dochodowego: przewiduje się, że do 2028 roku da rodzinom roczną ulgę do 600 euro, kwotę, która – zdaniem ekspertów – została już dawno pochłonięta przez inflację. Jednocześnie środki, takie jak obowiązek przedstawiania zaświadczenia lekarskiego od pierwszego dnia choroby, są przez lekarzy i pracowników postrzegane jako zbędna biurokracja oraz paraliż poradni lekarskich przez pacjentów, którzy potrzebują jedynie odpoczynku. Nic więc dziwnego, że takie inicjatywy nie przekładają się na oczekiwaną poprawę w sondażach.

Przyjrzyjmy się teraz trzem wyborom krajowym, które odbędą się we wrześniu. Te w Saksonii-Anhalt komentowała nawet była kanclerz Angela Merkel: „Myślę, że musimy zrobić coś, czego nie musieliśmy robić od dziesięcioleci: naprawdę walczyć o tę demokrację, zaangażować się, być trochę odważnymi, pozostać mocnymi i powiedzieć, że to wspaniały sposób życia.”

Saksonia-Anhalt — 06.09.2026

Źródło: dawum.de/Sachsen-Anhalt (Open Database License — ODbL)

Wybory w Saksonii-Anhalt są szczególnie obserwowane, gdyż jeśli Zieloni nie przekroczą progu 5 %, może dojść do sytuacji, w której AfD utworzy pierwszy w historii rząd krajowy. Jednocześnie ten federalny kraj o niskiej gęstości zaludnienia we wschodnich Niemczech był dotychczas bastionem CDU.

Okręgowa AfD w tym kraju związkowym, klasyfikowana od listopada 2023 roku jako potwierdzona skrajna prawica, jest kierowana przez 35-letniego Ulricha Siegmunda, polityka znanego przede wszystkim ze swoich związków z członkami zdelegalizowanej w 2009 roku organizacji „Heimattreue Deutsche Jugend” (HDJ) oraz ruchu „Identitäre Bewegung” (IB), a także ze swoim ideologiem Martinem Sellnerem. Zyskał on szczególną rozpoznawalność dzięki tajnemu spotkaniu w Poczdamie – podczas którego Sellner, Siegmund i inni opracowywali plany „reemigracji” – które doprowadziło do masowych demonstracji z udziałem ponad 200 000 osób przeciwko skrajnej prawicy.

→ Gdyby AfD odniosła zwycięstwo w tych wyborach, zdobywając większość bezwzględną, a nawet gdyby udało jej się sformować rząd krajowy dzięki deputowanym odchodzącym z CDU, trwałość kanclerstwa Merza stałaby się, moim zdaniem, nie do utrzymania.

Meklemburgia-Pomorze Przednie — 20.09.2026

Źródło: dawum.de/Mecklenburg-Vorpommern (Open Database License — ODbL)

Gdyby SPD nie zdołało sformować stabilnego rządu – czy to z Zielonymi i Lewicą, czy w mniej prawdopodobnej wersji z CDU i Zielonymi – pozycja kierownictwa partii, na czele którego stoją wicekanclerz Lars Klingbeil oraz minister pracy Bärbel Bas, mogłaby zostać poważnie zagrożona.

Berlin — 20.09.2026

Źródło: dawum.de/Berlin (Open Database License — ODbL)

To jedyne z trzech wyborów, w których AfD prawdopodobnie nie wyjdzie jako najsilniejsza siła. Zamiast tego zapowiada się zmiana władzy: obecny rząd krajowy kierowany przez CDU mógłby zostać zastąpiony przez koalicję czerwono-zielono-czerwoną. Berlin stałby się tym samym drugim federalnym krajem związkowym, w którym Lewica wprowadziłaby szefa rządu.

Podsumowanie

Nawet w najlepszym możliwym scenariuszu dla obecnego rządu federalnego – w którym ministrowie-prezydenci CDU w Saksonii-Anhalt i SPD w Meklemburgii-Pomorzu Przednim obronią swoje stanowiska – nadchodzą burzliwe czasy. Dobry wynik wyborczy Zielonych i Lewicy, zwłaszcza jeśli zyskają oni większy wpływ poprzez Bundesrat, znacznie zwiększy presję na Unię jako ich politycznego przeciwnika. Decydujące jednak będzie, czy uda się skutecznie powstrzymać wpływ AfD. Tylko wówczas, gdy uda się przestawić agendę polityczną na bardziej postępowe, proekologiczne koncepcje gospodarcze, które będą promować prawdziwie zrównoważony rozwój, okaże się, czy demokracja zachowała zdolność do działania.